Welkom bij 23 Dingen!

23 Dingen is een online leertraject, ontwikkeld door een openbare bibliotheek. Het origineel concept werd bedacht door Helene Blowers, Director of Digital Strategy van de Columbus Metropolitan Library (VS). Over de hele wereld is haar cursus door honderden bibliotheekmedewerkers met succes gevolgd.

Voor Vlaanderen heeft Bibnet dit 23dingen.be-platform ontwikkeld naar het model van 23dingen.nl, in samenwerking met de maker van die Nederlandse versie, Rob Coers.

Op de pagina Zelf aan de slag!, vind je meer uitleg over het concept en enkele tips over hoe je 23 Dingen best aanpakt.

 
Bibliotheken in een digitale wereld

De wereld verandert, mensen veranderen, het web verandert, de bibliotheek verandert, klanten veranderen. En wat doe jij?

Als je in een bibliotheek werkt, heb je te maken met gebruikers die zich uiterst snel ontwikkelen in de manier waarop zij met elkaar en met de bibliotheek om (willen) gaan. Ook informatie en de beschikbaarheid daarvan verandert met het uur.

Als je in een bibliotheek werkt, zal je ook moeten veranderen. Je zal weet moeten hebben van die ontwikkelingen en je zal moeten ervaren wat ‘het’ nou is, dat miljoenen mensen op deze wereld toch bezig houdt op het web, elk moment van de dag.

En als je in een bibliotheek werkt zal je moeten nadenken hoe je je gebruikers optimaal kan blijven bedienen, hoe je die gebruikers in de digitale wereld kan ontmoeten, kortom, hoe de bibliotheek haar service kan aanbieden op de plekken waar die gebruikers zich bevinden.

 
Web 2.0: het sociale web

De veranderingen op het web van de laatste jaren worden onder de noemer ‘web 2.0’ geplaatst. Deze tools zijn technisch niet spectaculair anders dan daarvoor, maar spelen in op een eerder maatschappelijke verandering in het gebruik van het web. Daarom verwijst men er ook vaak naar met de term ‘het sociale web’.

Waar we enkele jaren geleden nog hoofdzakelijk passieve ‘lezers’ van webpagina’s waren, gaan we nu creatief aan de slag en genereren en delen we zelf inhouden, zoals foto’s, recepten, ervaringen, tips, interessante websites en -artikels, … Dit noemt men ook wel eens ‘user generated content’.

De tools waarmee we zulke inhouden aanmaken, bewerken en delen, zijn online (men hoeft geen programma te installeren), gratis (of goedkoop) en zeer gebruiksvriendelijk en intuïtief.

Via deze tools kan men niet enkel inhouden beheren en delen, maar er ook samen aan werken. Men kan commentaren toevoegen, trefwoorden toekennen, en, indien de maker dat toestaat, de inhoud ook hergebruiken of deze editeren.

Verschillende web 2.0-tools spelen ook op elkaar in, en laten toe dat inhouden van de éne tool geïncorporeerd (‘embed’) worden in de andere. Een voorbeeld hiervan zie je onderaan op deze pagina: een filmpje vanuit YouTube wordt getoond (‘embedded’) in deze 23Dingen-blog.

De beste manier om te leren over al die nieuwe ontwikkelingen, is door op digitale verkenningstocht te gaan doorheen de bonte wereld van het web 2.0. Test tientallen tools uit, verken de diverse mogelijkheden, ervaar ze van binnenuit, en deel je mening erover met je collega’s en vrienden.

 
The machine is Us(ing us)

Michael Wesch (Kansas State University) maakte een kort filmpje waarin Web 2.0 op een leuke manier wordt uitgelegd. In dit filmpje komen verschillende web 2.0-tools en principes in een snel tempo aan bod. Ze zeggen je nu misschien niet zo veel, maar als je aan het einde van je 23dingen-traject het filmpje herbekijkt, zal je zeker heel wat aspecten en toepassingen herkennen.
 
 Bekijk het filmpje via YouTube, een website waar gebruikers videofilmpjes met elkaar kunnen delen. YouTube leer je beter kennen in Ding 16.
 

 
 
Mediawijsheid

Het omgaan met nieuwe media, waarvan de tools in deze 23 Dingen een belangrijk deel van uitmaken, vraagt niet enkel technische kennis en vaardigheden. Het is belangrijk dat men er kritisch en bewust mee omgaat. De term ‘mediawijsheid’ houdt al deze aspecten in: ICT-vaardigheden, informatievaardigheden en veilig mediagebruik. In 23 Dingen willen we graag, naast een verkenning van nieuwe tools, ook plaats maken voor mediawijze tips i.v.m. het gebruik van deze toepassingen, zoals het gebruik van veilige wachtwoorden, privacy-overwegingen en aspecten van copyright.

Een belangrijk deel van deze mediawijsheid is zelfredzaamheid: je eigen weg vinden in nieuwe tools, ook deze die niet in 23 Dingen aan bod komen. Je zal in dit traject dan ook zelden handleidingen met concrete stappenplannen vinden voor het gebruiken van de tools. We zijn er echter van overtuigd dat de voorgestelde toepassingen gebruiksvriendelijk zijn, en dat men meer leert van het verkennen van een tool dan van het stap-voor-stap volgen van een knoppencursus. Bovendien hebben web 2.0-tools de neiging om snel te veranderen en extra mogelijkheden te bieden: je maakt dus best gebruik van de handleidingen, help-functies en rondleidingen die de toepassingen zelf bieden.

 
Meer info

Op 7 april 2008 zond de VPRO in de reeks ‘Tegenlicht’ de documentaire “Wiki’s waarheid” uit. Bekende Web 2.0 pioniers als Tim O’ Reilly, Andrew Keen en Jimmy Wales komen hierin aan het woord. Het programma geeft een goede inleiding van wat de stormachtige ontwikkelingen op het web voor gevolgen heeft voor een maatschappij waarin iedereen informatie aan het web kan toevoegen en veranderen.

Wil je nog meer weten over Web 2.0, dan is de volgende webpagina een goed vertrekpunt:

• Wikipedia-artikel over Web 2.0

Voor dit laatste Ding vragen we je om kort terug te kijken op deze ontdekkingsreis en ons jouw feedback te bezorgen.

Dat kan je door op twintig vragen te antwoorden in een evaluatieformulier dat uit twee delen bestaat: deel 1 (algemeen en leerplatform) en deel 2 (samenwerken en inhoud).

Alvast bedankt, nogmaals proficiat en tot elders op het web!

Nog Dingen

Helene Blowers, bedenker van het 23 Dingen concept, startte aan het eind van haar 23 Dingen cursus Learning 2.0 met een opvolger, Learning 2.1. Op deze website, die wordt bijgewerkt door 23 Dingen coaches uit de Verenigde Staten, vind je tientallen nieuwe Dingen om je ontdekkingstocht verder te zetten. Ze starten toepasselijk met Ding 24 …

Verder vind je op het internet heel wat lijsten van web 2.0 toepassingen. Hieronder vind je enkele overzichtelijke voorbeelden:

• Go2Web20.net: the complete Web 2.0 Directory
• Web 2.0 Awards 2008: de beste web 2.0 websites van 2008
• Programmable Web. Meer dan 1.000 web 2.0 websites, keurig in rubrieken ingedeeld

Ga op zoek naar een web 2.0 dienst die je aanspreekt, die mooi is, die grappig is, of die volgens jou interessant is voor jezelf of voor de bibliotheek en haar gebruikers. Let er ook op of de web 2.0 dienst van je keuze gratis is, en of je er al dan niet iets voor hoeft te downloaden of installeren. Schrijf over je ontdekking op je blog.

Uitsmijters

We kunnen het niet laten op het einde van deze 23 Dingen enkele ‘uitsmijters’ mee te geven: enkele kleine Dingen waarover we vragen kregen tijdens de cursus en die best heel praktisch kunnen zijn. Probeer ze zeker eens uit!

Een vergadering met verschillende deelnemers boeken via e-mail kan bijzonder moeilijk, zoniet ergerlijk zijn. Probeer daarom eens het zeer eenvoudige tooltje Doodle, waar je als initiator van een vergadering een aantal datums kan voorstellen en deelnemers zonder moeite of inloggen kunnen aangeven welke datum hun best schikt.

Wie op zoek is naar een goede online toepassing om enquêtes te organiseren, kunnen we Surveymonkey aanraden. De gratis versie van Surveymonkey biedt 10 vragen per enquête en maximaal 100 respondenten. Veel minder krachtig en ‘glad’, maar ook gratis, is de optie Forms in Google Spreadsheet (zie Ding 11). Vul zeker de evaluatie in bij Ding 23, die is opgebouwd met Surveymonkey.

Stel dat je verschillende RSS-feeds wil samenbrengen tot één feed; de plaats om interessante RSS-feeds te tonen op je blog is nu eenmaal beperkt. Dit en nog veel meer kan je doen met Yahoo Pipes. Yahoo Pipes is een blokkendoos waarmee je verschillende datafeeds kan combineren en zelfs bewerken. Zo kan je met de ‘Fetch site feed’ source en de ‘Union’ operator verschillende feeds samenvoegen tot één RSS feed. Dat gebeurt bijvoorbeeld in de feed RSS deelnemers in het linkermenu van de 23 Dingen website, met de gecombineerde RSS van de blogs van alle geregistreerde deelnemers op www.23dingen.be.

En nu?

23 Dingen is bijna klaar … In Ding 23 wacht je enkel nog een evaluatie, en taart.

En wat na 23 Dingen? Aan de hand van dit Ding kan je verder op ontdekkingstocht gaan. Maar wat ons echt interesseert, is wat jullie in de toekomst met web 2.0 gaan doen in de bibliotheek.

Daarom werkt Bibnet aan een kennisplatform waar 23 Dingers samen aan praktijkuitwisseling kunnen doen. Meer nieuws daarover later dit jaar.

Google Search

De Google zoekmachine kent in Europa geen concurrentie. In de Verenigde Staten is er beperkte concurrentie van Yahoo! Search en Microsoft Bing. Met zijn zoekmachine beheert Google de toegang tot het internet. Wil je dat je website gevonden wordt tussen de vele zoekresultaten, dan moet je je website optimaal ontsluiten voor Google.

Search Engine Optimalisation (SEO) is vandaag van cruciaal belang bij het opbouwen van een website. De belangrijkste tips om je website doorzoekbaar te maken vind je in een (vrij technische) presentatie van Bart De Waele of in deze blogpost van Pascal Sellens op Frankwatching. Belangrijkst zijn de metadata (informatie over je website), een transparante structuur (Google moet je website vlot kunnen doorzoeken) en externe links naar je website (hoe meer mensen linken naar je website, hoe belangrijker je bent voor Google).

Dit wist je misschien niet, maar Googles meest gezochte zoektermen vind je in het Google Alfabet (versie 2008). Dit alfabet is samengesteld uit de eerste zoekterm die Google suggereert als je een letter ingeeft in de zoekbox. Bij de ‘a’ is dat bijvoorbeeld Amazon.

Google Maps

Google beseft als geen ander dat online verhalen pas echt boeiend worden als er een link is naar de ‘echte wereld’. Een voor de hand liggende toepassing daarvoor is localisatie. Google Maps is in een mum van tijd uitgegroeid tot de populairste localisatieservice op het internet.

Je kan kaarten en routes op Google maps opzoeken en delen of embedden met de Link knop. Maar Google Maps is meer dan een plattegrond of routeplanner, en biedt veel mogelijkheden tot mashups. Een voorbeeld daarvan vind je bij de bibliotheekadressen op Bibliotheek.be. Dit is een mashup van Google Maps met de contact- en adresgegevens (inclusief openingsuren) van bibliotheken uit de BIOS2-databank. Op onderstaande screenshot blijken bijna alle bibliotheken open te zijn op woensdagnamiddag 15 uur.

Andere geografische toepassingen van Google zijn de tegenpolen Google Earth en Google Street View. Beide projecten zijn bijzonder spectaculair, maar roepen veel vragen op in verband met privacy. Google Earth moet je downloaden en installeren, waarna je een verbluffend gedetailleerd zicht krijgt op satellietbeelden van de aarde vanuit de ruimte. Google Street View bekijkt alles van beneden: in bepaalde steden heeft Google alle straten 360° gefotografeerd met speciaal daarvoor uitgeruste wagens. Je waant je echt op stap in Amsterdam! Een derde Google localisatieproject, Google Sky, schiet je dan weer de ruimte in.

Google Books

Een ander ophefmakend project van Google is Google Books. Wat eerst startte als een digitaliseringsproject van boeken in het publieke domein (boeken waarop geen auteursrecht rust) in samenwerking met enkele grote universiteitsbibliotheken, mondde recent uit in een algehele overeenkomst met het Amerikaanse boekenvak die Google het recht geeft om alle boeken in de VS te digitaliseren en aan te bieden.

Hoewel zeer gericht op de Angelsaksische wereld, biedt Google Books ook al een interessant Nederlandstalig aanbod, ondermeer dankzij de deelname van de Universiteit Gent aan het Google Book Library Project en de deelname van uitgeverij Lannoo aan het Google Book Partner Project. Zo vind je in Google Books bijvoorbeeld fragmenten van boeken van Sylvia Vanden Heede, Marc Reynebeau en Jozef Deleu. Een andere (Engelstalige) aanrader zijn de previews van de Rough Guides reisgidsen.

Met de Google Books API kan je Google Books koppelen aan je bibliotheekcatalogus. Op Zoeken.bibliotheek.be wordt op die manier ook aangegeven of het boek in volledig of gedeeltelijke weergave raadpleegbaar is op Google Books, of er enkel meer informatie te vinden is.

Google Dingen

Zoals gezegd zijn er ontzettend veel Google Dingen. Hieronder vind je een lijstje van alle Google Dingen die al eerder in dit leertraject aan bod kwamen, aangevuld met andere Google Dingen.

Kies twee Google Dingen uit en schrijf erover op je blog. Wat vind je van de monopoliepositie van Google op het internet?

Gmail (e-mail) (Ding 2)
Blogger (blogsoftware) (Ding 2)
Google Reader (RSS) (Ding 3)
iGoogle (persoonlijke startpagina) (Ding 4)
Picasa (foto’s) (Ding 5)
Google Docs (online kantoortoepassing) (Ding 11)
Google Talk (chat) (Ding 12)
YouTube (video) (Ding 16)

Google Calendar (agenda)
Google Groups (discussiefora)
Google Translate (vertaler)
Google Images (afbeeldingen)
Google Scholar (repository voor artikels)
Google News (nieuws)
Google Android (besturingssysteem voor smartphones)
Google Chrome (browser)
Google Labs (nieuwe toepassingen in ontwikkeling)

Een van de meest opzienbarende aankondigingen van Google is Google Wave, een communicatietool die de grenzen tussen documenten, mail en chat doet vervagen. Bekijk een stukje van de introductie op de Google I/O Conference (volledig filmpje duurt 80 minuten) en probeer te vatten welke impact dit kan hebben in jouw werkomgeving.

Van oudsher is de bibliotheekcatalogus een databank met gegevens van bibliotheekmaterialen die nauwlettend worden ingevoerd onder volledige controle van bibliotheekmedewerkers. Het catalogiseren van titelbeschrijvingen is altijd aan zeer strikte regels gebonden geweest. Dankzij die standaardisering en eenvormigheid kunnen gegevens nu eenduidig worden doorzocht en getoond. In een titelbeschrijving hebben de titel, de auteur, de uitgever en het jaar van uitgave altijd een vaste plaats en dat vinden catalografen en computers fijn.

Naast bovenstaande objectief vast te stellen, ‘formele’ gegevens, krijgen titelbeschrijvingen meestal ook ‘inhoudelijke’ gegevens mee. Het toekennen van die subjectieve ontsluiting was altijd een voorrecht van experten uit de bibliotheek. Trefwoorden, thema’s en genres komen uit een zorgvuldig vastgelegde lijst of thesaurus, classificaties en plaatsingsschema’s uit een doordachte taxonomie.

Sopac of sociale opac

In veel van de voorbije 19 dingen blijken die metadata echter ook te werken als ze worden toegekend door eindgebruikers. User generated tags op Flickr, playlists op Deezer, recensies op LibraryThing, … slaan aan en bezorgen iedereen een rijkere gebruikservaring.

Nieuwe technologie maakt het nu ook mogelijk om de bibliotheekcatalogus open te stellen voor gebruikers: om recensies te schrijven, lijstjes te maken, waarderingen te geven, maar ook om trefwoorden of tags toe te kennen die voor hem of haar van betekenis zijn. Het is zeer boeiend om die trend te volgen en de resultaten ervan te evalueren: is er naast de gecontroleerde bibliotheekthesauri ook ruimte voor en behoefte aan een folksonomie in de catalogus?

Een van de belangrijkste denkers rond de ’sociale opac’ of sopac is John Blyberg. Hij ontwikkelde zelf een open source zoekomgeving in de Ann Arbor District Library in Michigan en Darien Library in Connecticut. De tag cloud op de catalogus van Ann Arbor District geeft een overzicht van de sociale actviteit in zo’n sopac.

Een andere grote gangmaker in de vernieuwing van catalogi is WorldCat van OCLC, een catalogus met de ambitie om alle bibliotheken ter wereld te bevatten. Gestart vanuit OCLC’s bibliografisch achtergrondbestand vind je daar vooral Amerikaanse bibliotheken en ook heel wat grote Nederlandse openbare en wetenschappelijke bibliotheken.

Lees het artikel Zoeken in de catalogus: tien trends in Bibliotheekblad nr. 13/14 jg. 2008 of de samenvatting op Bibliotheekr.org en schrijf een blogbericht over de volgens jou drie belangrijkste trends.

My Discoveries

Veel bibliotheekzoekmachines beschikken intussen over die nieuwe sociale dimensie: je kan zoekresultaten opslaan in lijstjes, waarderingen en tags toevoegen, en recensies schrijven. Een vreemde eend in de bijt is de My Discoveries toepassing van Aquabrowser, zoekmotor in heel wat Nederlandse en Amerikaanse bibliotheken, en ook enkele Vlaamse bibliotheken, zoals Gent, Brugge en Zoeken.bibliotheek.be.

Afgaand op het feit dat sociale toepassingen maar succesvol kunnen zijn als ze beschikken over een kritische massa van gebruikers, is My Discoveries geen standalone module op één bibliotheekzoekmachine, maar wordt alle user generated content gedeeld tussen alle Aquabrowsers van een bepaald taalgebied. Zo hebben tags, waarderingen, recensies en lijstjes een maximaal effect. Ken je tags toe aan een boek in Zoeken.bibliotheek.be, dan zijn die tags ’s anderendaags ook zichtbaar in de bib van Amsterdam (indien dat boek deel uitmaakt van hun collectie). Maak je een lijstje aan in de catalogus van de bibliotheek van Brugge, dan kan je dat ook weer oproepen in Gent.

Het verhaal beperkt zich ondertussen niet tot Aquabrowsers, My Discoveries kan ook tags en leessuggesties vanuit LibraryThing importeren. Er wordt druk gewerkt aan een uitgebreidere koppeling zodat tags, recensies en lijstjes in beide richtingen kunnen worden uitgewisseld.

Meld je aan op Zoeken.bibliotheek.be en experimenteer met tags en lijstjes: zet bijvoorbeeld je vijf lievelingsromans in een lijst en voeg telkens tags toe met namen van personages, plaatsnamen en tijdsperiode. Je kan lijstjes ook openbaar maken, zodat ze de lijstjes zelf de volgende dag verschijnen als zoekresultaat in de catalogus! Neem ook even de tijd om de handleiding of veelgestelde vragen te lezen.

Breng binnen naar buiten

Bibliotheekcatalogi worden niet enkel sociaal door wat eenieder in de afgesloten omgeving van een catalogus kan doen. De kunst is net om bibliotheekcatalogi bekend te maken op de sociale netwerken ‘erbuiten’: bring the inside out! Een drietal voor de hand liggende toepassingen om dat te doen:

RSS (zie Ding 3 en 4) is onmisbaar in een catalogus. Met een RSS-feed kunnen gebruikers makkelijk zelf aanwinsten uit de catalogus overnemen op andere websites, blogs en in sociale netwerken.

Met een AddThis button bij elke titelbeschrijving heb je een fantastische bookmarktool ter beschikking, die werkt zoals het knopje ‘Delen’ bij elk van deze 23 Dingen. Met de knop stuur je de URL van de huidige pagina door naar tools als Delicious (zie Ding 9) of deel je de huidige pagina op Facebook (zie Ding 18). Ideaal om je favoriete boeken of cd’s te signaleren aan je vrienden! Een voorbeeld waar de Addthis knop goed werkt, zijn de zoekresultaten in de evenementendatabank van UitInVlaanderen.

Waar de bovenstaande tips vooral toepassingen zijn die door een ontwikkelaar moeten geïntegreerd worden in je zoeksoftware, is de volgende wel makkelijk zelf te maken: een zoekwidget. Met Widgetbox maak je in een handomdraai een stukje code dat je op een website kan plaatsen, zodat mensen vanuit die box meteen in je catalogus kunnen zoeken. Zet de widget op je blog, Facebook, of de homepagina van je gemeentewebsite. En stimuleer anderen om de box ook mee te nemen naar hun plekken op het internet.

Zie je nog andere mogelijkheden om je catalogus ‘binnenste buiten te keren’? Zullen tags in de catalogus van jouw bibliotheek aanslaan? Hoe zou jij leners en collega’s warm maken om zelf te taggen? Vertel het op je blog.

Een boek toevoegen aan je collectie is bijzonder eenvoudig: je hoeft het boek niet zelf te catalogiseren, maar je kan het overnemen uit de vele bibliografische bronnen van LibraryThing. De grootste bronnen zijn de Amerikaanse Library of Congress en Amazon.com. Daarnaast is LibraryThing gekoppeld aan heel wat grote bibliotheekcatalogi. Voor het Nederlandse taalgebied is Open Vlacc (Vlaamse Centrale Catalogus) een van de favoriete bronnen. Selecteer dus Vlaamse Centrale Catalogus als bron als je kwalitatieve beschrijvingen van Nederlandstalige boeken wil terugvinden in LibraryThing.

LibraryThing evolueert voortdurend. De evoluties kan je volgen op de blog van LibraryThing oprichter Tim Spalding. Librarything richt zich meer en meer op interactie tussen de leden van LibraryThing. Zo zijn er discussiefora en groepen. Op een andere tab vind je boekhandels, bibliotheken en gerelateerde evenementen in de buurt – ook dit is allemaal user generated content.

Op LibraryThing ontstaan interessante inzichten en projecten. Het tijdsbeeld of Zeitgeist verzamelt interessante statistische gegevens over LibraryThing collecties. In I see dead people’s books worden volledige persoonlijke en tijdsgebonden bibliotheken ingevoerd van beroemde overleden auteurs en lezers, zoals Katherine Hepburn, Herman Melville, Leonardo Da Vinci.

Ga naar LibraryThing en maak een persoonlijke account aan. Voeg tenminste 5 boeken toe aan je persoonlijke bibliotheek. Een rondleiding in LibraryThing licht alvast een tip van de sluier.

Ook 23dingen.be heeft een online boekenplank. Je vindt hier vooral boeken die gaan over web 2.0, kennismanagement en technologische innovatie. Aanraders als aanvullende literatuurlijst bij deze 23 Dingen. Heb je zelf suggesties? Voeg dan boeken toe met volgende accountgegevens:

Gebruikersnaam: 23dingenbe
Wachtwoord: bibliothe-ken

LibraryThing en bibliotheken

Het zijn niet alleen particulieren die hun boeken via Librarything vindbaar maken, ook bibliotheken ontdekken mogelijkheden. Via de verschillende LibraryThing widgets (eerst inloggen op LibraryThing!) is het mogelijk om op de bibliotheekwebsite aanraders of nieuwe aanwinsten te laten zien. De openbare bibliotheek Vorst bli:b toont een selectie van aanwinsten in een LibraryThing widget op haar bibliotheekwebsite. De bibliotheek van Sint-Niklaas heeft een aantal themalijsten met strips en non fictie ingevoerd in verschillende overzichten op LibraryThing, o.a. Nederlandstalige manga en Engelstalige comics en graphic novels.

Maak een LibraryThing widget om je boekenplank op je blog te tonen. Let op: de widgets werken vlot bij Blogger via de gadget HTML/Javascript, maar niet bij de gratis gehoste versie van Wordpress, want Javascript wordt daar niet ondersteund.

Met LibraryThing for Libraries is de weg naar ‘echte’ bibliotheken helemaal geopend. Door een (betalende) koppeling met de LibraryThing API, kan je bibliotheekcatalogus worden verrijkt met recensies, tags en leessuggesties uit LibraryThing. Op de LibraryThing wiki vind je een lijst met deelnemende bibliotheken. Nog niet alle bibliotheeksystemen worden ondersteund: een voorbeeld dichtbij is de Universiteitsbibliotheek Utrecht. Hoe meer Nederlandstalige boeken worden opgenomen en getagd in LibraryThing collecties, hoe relevanter de resultaten voor ons taalgebied zullen zijn.

LibraryThing is een schitterend platform voor leesgroepen om onderling boeken te bespreken, maar wordt daar nog weinig voor gebruikt. Een zeldzaam voorbeeld is De parelketting, een groep boekenliefhebbers rond de Overrijsselse bibliotheekdienst.

Schrijf een blogbericht met jouw mening over de meerwaarde van LibraryThing voor bibliotheken. In welke zin is LibraryThing een platform dat de bibliotheek vervangt? Of kan het de bibliotheek versterken?

Alternatieven

Samen met Shelfari was LibraryThing een van de eerste sociale netwerken rond boeken. Ondertussen is er een wildgroei van boekencommunities. Ga zeker eens kijken op Bookmooch, een ruilplatform voor fysieke boeken, Goodreads met een zeer efficiënte interface, en weRead dat vooral succes heeft om je leesgedrag te afficheren op Facebook (zie Ding 18).

Booksprouts is er uitsluitend voor boekenclubs en leesgroepen. Nieuwe trends Bookglutton en Txtr connecteren lezers van e-books. LibraryThing blijft echter met zijn 40 miljoen boeken, ongeveer 10.000 Nederlandstalige leden en aandacht voor lokale bibliotheekcollecties veruit de interesssantste boekverzamelsite voor ons taalgebied.

Mensen hebben duidelijk een behoefte om op het internet gelijkgestemden te ontmoeten. Dat varieert van een nieuwsgroep voor verzamelaars van antiek, mensen die informatie en ervaringen uitwisselen over zeldzame ziekten of huishoudelijke issues, tot communities over dating, muziek, baby’s of religie.

Eind jaren 90 kwamen daar de zogenaamde profielwebsites bij. Deze sites gaan vooral over jezelf, jouw omgeving, jouw interesses; en naast jou vele anderen. Enkele van de eerste profielwebsites zijn Orkut en Friendster. Op deze sites krijg je een eigen plekje waarin je vertelt wie je bent, wat je doet en waar je belangstelling naar uit gaat. Vervolgens nodig je mensen uit om ook lid te worden van deze profielsite en om vrienden met je te worden. Online vrienden bekijken elkaars profiel, en delen foto’s, muziek, bestanden, maar vooral ook wat hen dagelijks bezig houdt.

Profielsites, communities en vriendensites worden verzameld onder de naam sociale netwerken. Het filmpje Social networks in plain English hierboven legt het concept uit. De bekendste sociale netwerken richten zich op de persoonlijke sfeer (Facebook, Netlog, MySpace, Hyves, …). Ook zakelijke netwerken (LinkedIn, Plaxo, …), waar professionals virtuele visitekaartjes uitwisselen, hebben succes. De grens tussen persoonlijke en zakelijke netwerken blijft echter moeilijk te trekken, wat meteen vragen over privacy oproept.

Nog heel wat sociale netwerken bundelen mensen rond gemeenschappelijke interesses. Eerder maakten we al kennis met Flickr, Delicious, Slideshare, YouTube en Last.fm als voorbeelden van netwerken over fotografie, websites, presentaties, video en muziek. Een uitstekend voorbeeld van interessegedreven sociale netwerken is ook LibraryThing, dat uitgebreid aan bod komt in het volgende Ding.

Ten slotte zijn er ook nog social network builders waarmee je zelf aan de slag kan om een sociaal netwerk te bouwen. Het bekendste platform is wellicht Ning, maar er zijn vele alternatieven. In Nederland groeperen meer dan 2.700 bibliotheekmedewerkers zich op de Bibliotheek 2.0 Ning.

Kijk eens rond op de Bibliotheek 2.0 Ning, een community van bibliotheekmedewerkers. Maak je lid als je online wil verbroederen met de Nederlandse collega’s.

Facebook

Facebook is het snelst groeiende social network ter wereld. Oorspronkelijk ontstaan als sociaal netwerk op de campus van Harvard University, werd Facebook al snel een succes in de Verenigde Staten. Sinds 2008 is het ook immens populair in Europa.

Facebook is een typische profielwebsite, waar je na registratie een profiel kan aanmaken, en – veel belangrijker nog – de profielen van anderen kan bekijken. Die anderen moeten dan wel tot je virtuele vriendenkring behoren. een vriendenkring opbouwen en via Facebook met elkaar in contact blijven is dan ook een van de drijfveren van de gebruiker. Maar Facebook is veel meer …

Facebook biedt uitgebreide functionaliteit om content die je ergens op het internet tegenkomt, te linken aan je ledenprofiel. Zie je een interessante website, video of foto op het web, dan kan je die via Facebook delen op je wall of prikbord met je vrienden. Zij zien in hun feed of nieuwsoverzicht wat hun vrienden allemaal ‘uitvreten’. Soms letterlijk, want een van de populairste kenmerken van Facebook is de status, waarin je aangeeft wat je op dat moment aan het doen bent. In Facebook kan je meteen ook mailen en chatten met je vrienden.

Status, video, links, video en foto’s zijn we al eerder tegengekomen in andere dingen. Het sterke van Facebook is dat het een koppeling maakt met vrijwel alle 23 dingen. Meestal gebeurt dat met Facebook applicaties of apps, kleine programmaatjes en widgets die je kan activeren in je profiel.

Creëer een Facebookprofiel, maak wat vrienden en activeer enkele toepassingen of apps. Het is een beetje zoeken naar de juiste instellingen, maar met de voorbije ervaringen van eerdere dingen, moet dat wel lukken.

Facebook en bibliotheken

Waar Facebook ledenprofielen bedoeld zijn voor ‘natuurlijke personen’, zijn Facebook pagina’s etalages voor producten, bedrijven, diensten en idolen. Eens je een profiel hebt, kan je zeer makkelijk een pagina aanmaken. Je kan kiezen uit een aantal rubrieken (ook bibliotheken staan in de lijst!)en dan een pagina opbouwen met wat informatie (bv. openingsuren, adresgegevens) en Facebook apps. Met die apps kan je heel makkelijk content die al op andere plaatsen staat recycleren en zo een Facebook pagina creëren die voortdurend verandert. Enkele voorbeelden zijn: een RSS-feed van de berichten op je bibliotheekblog via de importinstellingen van de app Notities, een Flickr app met een feed van je foto’s op Flickr, een Delicious app met een feed van je favoriete websites, en ga zo maar door.

Naast je blog is Facebook dus nog een plaats waar je je bibliotheek kan promoten. Facebookers kunnen fan worden van jouw pagina en ervoor kiezen om op de hoogte gehouden te worden van wijzigingen op je pagina. Je kan fans ook persoonlijk uitnodigen voor evenementen.

Naast ledenprofielen, pagina’s, toepassingen en evenementen zijn er in de Facebookwereld ook nog groepen. Het verschil tussen pagina’s en groepen is niet altijd duidelijk. Groepen ontstaan organisch en groeperen leden met een gemeenschappelijke visie of interesse.

Maak een pagina aan op Facebook voor jouw bibliotheek. Vul hem met relevante gegevens en apps, en spoor je vrienden aan fan te worden!

De uitdaging voor bibliotheken ligt in de vraag welke rol zij zullen gaan spelen in sociale netwerken. Sociale netwerken zijn voor digital natives en steeds meer digital immigrants een natuurlijke habitat, zodat merken of brands die in die virtuele wereld ontbreken compleet uit het oog worden verloren. Daarbij zijn bibliotheken zelf ook potentiële sociale netwerken, waar mensen bij elkaar komen om ontspanning, inspiratie en kennis te zoeken. Of bibliotheken zelf sociale netwerken kunnen uitbouwen, onderzoeken we in de twee volgende dingen.

Wat zijn je ervaringen met Facebook? Welke andere sociale netwerken gebruiken mensen in je naaste omgeving nog (kinderen, familie, vrienden, …)? Welke nog te ontwikkelen Facebook bibliotheekapps zou je interessant vinden om te koppelen aan een profiel of pagina (bv. mijn geleende boeken uit het bibliotheeksysteem)? Laat het ons weten op je blog.

Dit klinkt als nostalgie, maar tegenwoordig is het beluisteren van en praten over muziek, het uitwisselen van nieuwtjes en het bekijken van lijstjes, een digitale aangelegenheid. En net zoals het kijken naar afbeeldingen, het delen van favorieten en het snuffelen in elkaars boekenkast, blijkt ook muziek een bindmiddel te zijn dat mensen bij elkaar brengt.

Naast het alom gekende (illegale of legale) downloaden van muziek, wint het streaming muziek beluisteren aan belang. Bij streaming wordt een song niet volledig gedownload op je computer om hem daarna af te spelen, maar hij wordt rechtstreeks afgespeeld vanop het internet. Handig, snel, bereikbaar, maar je moet wel met het internet verbonden zijn om muziek te luisteren. Iets voor de nieuwste generatie smartphones.

In dit Ding ga je kennismaken met twee van de populairste streaming muziektoepassingen op het internet:
- op Deezer kan je zoeken in meer dan 150.000 nummers die je volledig kan beluisteren.
- op Last.fm kan je, tot voor kort gratis, gepersonaliseerde radiozenders beluisteren en heel vlot nieuwe artiesten en stijlen ontdekken.

Deezer

Deezer is een Franse webdienst die op dit moment de grootste on demand muziekcollectie gratis op het internet aanbiedt. Dat wil zeggen dat je de volledige collectie tot op trackniveau kan doorzoeken en afspelen. Luister zonder aan te melden naar het nieuwste album van Mika, Lady Linn, Razorlight, Diana Krall of Ilse Delange. Een waar muziekparadijs …

Daarmee houdt het niet op. Als je een account aanmaakt, brengt Deezer je in contact met een sociaal netwerk van andere muziekliefhebbers. Deezer biedt je bovendien ook de mogelijkheid om mp3’s op te laden (die je enkel zelf kan beluisteren) en om playlists te maken. Die playlists kan je met een widget ‘embedden’ in je eigen website of blog, met het knopje ‘Delen’ of ‘Share’.

In Ding 10 werd gevraagd om op de 23 Dingen.be wiki een aantal muziekwerken te lijsten bij een gevoel. Je vindt jouw gekozen muziekwerken en die van je collega’s daar nu per gevoel terug in een afspeellijst van Deezer. Je krijgt er meteen een idee van welke muziek terug te vinden is op Deezer en welke niet. Afhankelijk van de auteursrechten die rusten op een bepaalde track is de muziek volledig of slechts 30 seconden te beluisteren. Luisteren maar!

Maak een account aan bij Deezer en breng wat van je lievelingsmuziek samen in een playlist. Embed de playlist in een zijmenu op je blog (in Blogger gaat dit via Indeling > Een gadget toevoegen > HTML/JavaScript > daarin de code plakken).

Last.fm

Last.fm bestaat sinds 2005 en kent wereldwijd meer dan twintig miljoen gebruikers. Als ongeregistreerde bezoeker kan je sinds einde april 2009 alleen nog maar gebruik maken van de informatie die op de site te vinden is. Luisteren kan nog slechts met een proefaccount (voor 30 nummers) of een betaald abonnement (3 euro per maand in landen als België, waar reclame-inkomsten onvoldoende zijn om de auteursrechten te betalen). Op www.23dingen.nl vind je een betaalde cursusaccount om de volledige functionaliteit van Last.fm eens uit te proberen.

Last.fm is bijzonder sterk in het suggereren van muziek aan zijn gebruikers. Het haalt statistische informatie voor zijn muzikale aanbevelingen of recommendations rechtstreeks bij de gebruikers. Een scrobbler, een klein stukje software, registreert alle muziek die op je computer wordt afgespeeld. Je bouwt op basis van beluisterde muziektracks een profiel op (klik op het hartje als je iets hoort dat je bevalt!) dat wordt vergeleken met de afgespeelde muziek van andere Last.fm-luisteraars. Je kan je aanmelden bij groepen, zien wat je recentelijk hebt beluisterd, zien waar je vrienden naar luisteren, en concertaankondigingen van je favoriete bands bekijken. Niettegenstaande Last.fm betalend is, zijn er bijzonder veel gratis widgets en API’s (Application Programming Interfaces).

Er zijn heel wat alternatieven voor sociale muzieksites als Deezer en Last.fm. Kijk bijvoorbeeld eens naar Grooveshark, Blip.fm en Imeem, of bekijk deze lijst van websites op Delicious. Een van de interessantste online muziekdiensten is Pandora, maar deze is om auteursrechtelijke redenen enkel toegankelijk vanuit de Verenigde Staten.

Streaming muziek en bibliotheken

De bibliotheek van Gooik biedt een Deezer afspeellijst aan in de zijbalk van haar blog. Wekelijks wordt deze playlist door collectievormers opgevuld met de tracks van nieuwe aanwinsten in de muziekafdeling. De gigantisch succesvolle 3voor12 luisterpaal op de website van VPRO in Nederland staat hiervoor model.

In de webcatalogus van de bibliotheek van Turnhout worden via de knop ‘Internetlinks’ bij een beschrijving koppelingen gelegd naar Deezer en Last.fm. Deze koppelingen gebeuren op basis van de in de catalogus gezochte titel en artiest, maar geven geen gegarandeerd zoekresultaat.

Op zoeken.bibliotheek.be vind je een integratie met twee Last.fm API’s (artist.getSimilar en artist.getImages). Zoek naar een cd van een artiest en klik door tot je de albuminformatie ziet. Aan de rechterkant zie je aanbevelingen van gelijkaardige artiesten afkomstig uit Last.fm. Als je doorklikt op een van die suggesties, kom je opnieuw terecht in de catalogus van zoeken.bibliotheek.be, om daar je ontdekkingstocht verder te zetten. Zo kom je van bij Madonna over Lady Gaga en Katy Perry tot bij de band Paramore.

Op de blog Bibliotheekr.org vind je een presentatie over de toekomst van muziek in de bibliotheek. Verdwijnt met de cd ook de muziekcollectie uit de bibliotheek? Nu je ‘aan den lijve’ kennis hebt gemaakt met enkele nieuwe muziektoepassingen, kan je over deze vraag vast een mening neerpennen op je blog. Heb je andere suggesties of ideeën wat de bibliotheek met Deezer, Last.fm of varianten zou kunnen doen?