23 Dingen is een online leertraject, waarmee je zelfstandig je internetvaardigheden kan vergroten. Het programma wordt ontwikkeld door en voor openbare bibliotheken in Vlaanderen.

Lees hier hoe je met 23 Dingen aan de slag kan gaan …

Al sinds het begin van het internet, komen mensen online bij elkaar rond onderwerpen die hen binden. Zo ontstonden bulletinboards voor computerfanaten, enige tijd later gevolgd door nieuwsgroepen en fora die zich nestelen binnen websites of een zelfstandig bestaan leiden.

Mensen hebben duidelijk een behoefte om op het internet gelijkgestemden te ontmoeten. Dat varieert van een nieuwsgroep voor verzamelaars van antiek, mensen die informatie en ervaringen uitwisselen over zeldzame ziekten of huishoudelijke issues, tot communities over dating, muziek, baby’s of religie.

Eind jaren 90 kwamen daar de zogenaamde profielwebsites bij. Deze sites gaan vooral over jezelf, jouw omgeving, jouw interesses; en naast jou vele anderen. Enkele van de eerste profielwebsites zijn Orkut en Friendster. Op deze sites krijg je een eigen plekje waarin je vertelt wie je bent, wat je doet en waar je belangstelling naar uit gaat. Vervolgens nodig je mensen uit om ook lid te worden van deze profielsite en om vrienden met je te worden. Online vrienden bekijken elkaars profiel, en delen foto’s, muziek, bestanden, maar vooral ook wat hen dagelijks bezig houdt.

Profielsites, communities en vriendensites worden verzameld onder de naam sociale netwerken. Het filmpje Social networks in plain English hierboven legt het concept uit. De bekendste sociale netwerken richten zich op de persoonlijke sfeer (Facebook, Netlog, MySpace, Hyves, …). Ook zakelijke netwerken (LinkedIn, Plaxo, …), waar professionals virtuele visitekaartjes uitwisselen, hebben succes. De grens tussen persoonlijke en zakelijke netwerken blijft echter moeilijk te trekken, wat meteen vragen over privacy oproept.

Nog heel wat sociale netwerken bundelen mensen rond gemeenschappelijke interesses. Eerder maakten we al kennis met Flickr, Delicious, Slideshare, YouTube en Last.fm als voorbeelden van netwerken over fotografie, websites, presentaties, video en muziek. Een uitstekend voorbeeld van interessegedreven sociale netwerken is ook LibraryThing, dat uitgebreid aan bod komt in het volgende Ding.

Ten slotte zijn er ook nog social network builders waarmee je zelf aan de slag kan om een sociaal netwerk te bouwen. Het bekendste platform is wellicht Ning, maar er zijn vele alternatieven. In Nederland groeperen meer dan 2.700 bibliotheekmedewerkers zich op de Bibliotheek 2.0 Ning.

Kijk eens rond op de Bibliotheek 2.0 Ning, een community van bibliotheekmedewerkers. Maak je lid als je online wil verbroederen met de Nederlandse collega’s.

Facebook

Facebook is het snelst groeiende social network ter wereld. Oorspronkelijk ontstaan als sociaal netwerk op de campus van Harvard University, werd Facebook al snel een succes in de Verenigde Staten. Sinds 2008 is het ook immens populair in Europa.

Facebook is een typische profielwebsite, waar je na registratie een profiel kan aanmaken, en – veel belangrijker nog – de profielen van anderen kan bekijken. Die anderen moeten dan wel tot je virtuele vriendenkring behoren. een vriendenkring opbouwen en via Facebook met elkaar in contact blijven is dan ook een van de drijfveren van de gebruiker. Maar Facebook is veel meer …

Facebook biedt uitgebreide functionaliteit om content die je ergens op het internet tegenkomt, te linken aan je ledenprofiel. Zie je een interessante website, video of foto op het web, dan kan je die via Facebook delen op je wall of prikbord met je vrienden. Zij zien in hun feed of nieuwsoverzicht wat hun vrienden allemaal ‘uitvreten’. Soms letterlijk, want een van de populairste kenmerken van Facebook is de status, waarin je aangeeft wat je op dat moment aan het doen bent. In Facebook kan je meteen ook mailen en chatten met je vrienden.

Status, video, links, video en foto’s zijn we al eerder tegengekomen in andere dingen. Het sterke van Facebook is dat het een koppeling maakt met vrijwel alle 23 dingen. Meestal gebeurt dat met Facebook applicaties of apps, kleine programmaatjes en widgets die je kan activeren in je profiel.

Creëer een Facebookprofiel, maak wat vrienden en activeer enkele toepassingen of apps. Het is een beetje zoeken naar de juiste instellingen, maar met de voorbije ervaringen van eerdere dingen, moet dat wel lukken.

Facebook en bibliotheken

Waar Facebook ledenprofielen bedoeld zijn voor ‘natuurlijke personen’, zijn Facebook pagina’s etalages voor producten, bedrijven, diensten en idolen. Eens je een profiel hebt, kan je zeer makkelijk een pagina aanmaken. Je kan kiezen uit een aantal rubrieken (ook bibliotheken staan in de lijst!)en dan een pagina opbouwen met wat informatie (bv. openingsuren, adresgegevens) en Facebook apps. Met die apps kan je heel makkelijk content die al op andere plaatsen staat recycleren en zo een Facebook pagina creëren die voortdurend verandert. Enkele voorbeelden zijn: een RSS-feed van de berichten op je bibliotheekblog via de importinstellingen van de app Notities, een Flickr app met een feed van je foto’s op Flickr, een Delicious app met een feed van je favoriete websites, en ga zo maar door.

Naast je blog is Facebook dus nog een plaats waar je je bibliotheek kan promoten. Facebookers kunnen fan worden van jouw pagina en ervoor kiezen om op de hoogte gehouden te worden van wijzigingen op je pagina. Je kan fans ook persoonlijk uitnodigen voor evenementen.

Naast ledenprofielen, pagina’s, toepassingen en evenementen zijn er in de Facebookwereld ook nog groepen. Het verschil tussen pagina’s en groepen is niet altijd duidelijk. Groepen ontstaan organisch en groeperen leden met een gemeenschappelijke visie of interesse.

Maak een pagina aan op Facebook voor jouw bibliotheek. Vul hem met relevante gegevens en apps, en spoor je vrienden aan fan te worden!

De uitdaging voor bibliotheken ligt in de vraag welke rol zij zullen gaan spelen in sociale netwerken. Sociale netwerken zijn voor digital natives en steeds meer digital immigrants een natuurlijke habitat, zodat merken of brands die in die virtuele wereld ontbreken compleet uit het oog worden verloren. Daarbij zijn bibliotheken zelf ook potentiële sociale netwerken, waar mensen bij elkaar komen om ontspanning, inspiratie en kennis te zoeken. Of bibliotheken zelf sociale netwerken kunnen uitbouwen, onderzoeken we in de twee volgende dingen.

Wat zijn je ervaringen met Facebook? Welke andere sociale netwerken gebruiken mensen in je naaste omgeving nog (kinderen, familie, vrienden, …)? Welke nog te ontwikkelen Facebook bibliotheekapps zou je interessant vinden om te koppelen aan een profiel of pagina (bv. mijn geleende boeken uit het bibliotheeksysteem)? Laat het ons weten op je blog.

Wie herinnert zich dit nog: op vrijdagmiddag na school samen met een vriend en je zakgeld naar de platenwinkel fietsen, de nieuwste LP van Neil Young kopen. Naar huis en dan samen de muziek beluisteren en elk nummer bediscussiëren. Op zaterdag de radiozenders afschuimen naar goede muziek om op je cassettespeler op te nemen en ’s maandags ‘bootleg’ cassettes uitwisselen op de speelplaats van je school?

Dit klinkt als nostalgie, maar tegenwoordig is het beluisteren van en praten over muziek, het uitwisselen van nieuwtjes en het bekijken van lijstjes, een digitale aangelegenheid. En net zoals het kijken naar afbeeldingen, het delen van favorieten en het snuffelen in elkaars boekenkast, blijkt ook muziek een bindmiddel te zijn dat mensen bij elkaar brengt.

Naast het alom gekende (illegale of legale) downloaden van muziek, wint het streaming muziek beluisteren aan belang. Bij streaming wordt een song niet volledig gedownload op je computer om hem daarna af te spelen, maar hij wordt rechtstreeks afgespeeld vanop het internet. Handig, snel, bereikbaar, maar je moet wel met het internet verbonden zijn om muziek te luisteren. Iets voor de nieuwste generatie smartphones.

In dit Ding ga je kennismaken met twee van de populairste streaming muziektoepassingen op het internet:
- op Deezer kan je zoeken in meer dan 150.000 nummers die je volledig kan beluisteren.
- op Last.fm kan je, tot voor kort gratis, gepersonaliseerde radiozenders beluisteren en heel vlot nieuwe artiesten en stijlen ontdekken.

Deezer

Deezer is een Franse webdienst die op dit moment de grootste on demand muziekcollectie gratis op het internet aanbiedt. Dat wil zeggen dat je de volledige collectie tot op trackniveau kan doorzoeken en afspelen. Luister zonder aan te melden naar het nieuwste album van Mika, Lady Linn, Razorlight, Diana Krall of Ilse Delange. Een waar muziekparadijs …

Daarmee houdt het niet op. Als je een account aanmaakt, brengt Deezer je in contact met een sociaal netwerk van andere muziekliefhebbers. Deezer biedt je bovendien ook de mogelijkheid om mp3’s op te laden (die je enkel zelf kan beluisteren) en om playlists te maken. Die playlists kan je met een widget ‘embedden’ in je eigen website of blog, met het knopje ‘Delen’ of ‘Share’.

In Ding 10 werd gevraagd om op de 23 Dingen.be wiki een aantal muziekwerken te lijsten bij een gevoel. Je vindt jouw gekozen muziekwerken en die van je collega’s daar nu per gevoel terug in een afspeellijst van Deezer. Je krijgt er meteen een idee van welke muziek terug te vinden is op Deezer en welke niet. Afhankelijk van de auteursrechten die rusten op een bepaalde track is de muziek volledig of slechts 30 seconden te beluisteren. Luisteren maar!

Maak een account aan bij Deezer en breng wat van je lievelingsmuziek samen in een playlist. Embed de playlist in een zijmenu op je blog (in Blogger gaat dit via Indeling > Een gadget toevoegen > HTML/JavaScript > daarin de code plakken).

Last.fm

Last.fm bestaat sinds 2005 en kent wereldwijd meer dan twintig miljoen gebruikers. Als ongeregistreerde bezoeker kan je sinds einde april 2009 alleen nog maar gebruik maken van de informatie die op de site te vinden is. Luisteren kan nog slechts met een proefaccount (voor 30 nummers) of een betaald abonnement (3 euro per maand in landen als België, waar reclame-inkomsten onvoldoende zijn om de auteursrechten te betalen). Op www.23dingen.nl vind je een betaalde cursusaccount om de volledige functionaliteit van Last.fm eens uit te proberen.

Last.fm is bijzonder sterk in het suggereren van muziek aan zijn gebruikers. Het haalt statistische informatie voor zijn muzikale aanbevelingen of recommendations rechtstreeks bij de gebruikers. Een scrobbler, een klein stukje software, registreert alle muziek die op je computer wordt afgespeeld. Je bouwt op basis van beluisterde muziektracks een profiel op (klik op het hartje als je iets hoort dat je bevalt!) dat wordt vergeleken met de afgespeelde muziek van andere Last.fm-luisteraars. Je kan je aanmelden bij groepen, zien wat je recentelijk hebt beluisterd, zien waar je vrienden naar luisteren, en concertaankondigingen van je favoriete bands bekijken. Niettegenstaande Last.fm betalend is, zijn er bijzonder veel gratis widgets en API’s (Application Programming Interfaces).

Er zijn heel wat alternatieven voor sociale muzieksites als Deezer en Last.fm. Kijk bijvoorbeeld eens naar Grooveshark, Blip.fm en Imeem, of bekijk deze lijst van websites op Delicious. Een van de interessantste online muziekdiensten is Pandora, maar deze is om auteursrechtelijke redenen enkel toegankelijk vanuit de Verenigde Staten.

Streaming muziek en bibliotheken

De bibliotheek van Gooik biedt een Deezer afspeellijst aan in de zijbalk van haar blog. Wekelijks wordt deze playlist door collectievormers opgevuld met de tracks van nieuwe aanwinsten in de muziekafdeling. De gigantisch succesvolle 3voor12 luisterpaal op de website van VPRO in Nederland staat hiervoor model.

In de webcatalogus van de bibliotheek van Turnhout worden via de knop ‘Internetlinks’ bij een beschrijving koppelingen gelegd naar Deezer en Last.fm. Deze koppelingen gebeuren op basis van de in de catalogus gezochte titel en artiest, maar geven geen gegarandeerd zoekresultaat.

Op zoeken.bibliotheek.be vind je een integratie met twee Last.fm API’s (artist.getSimilar en artist.getImages). Zoek naar een cd van een artiest en klik door tot je de albuminformatie ziet. Aan de rechterkant zie je aanbevelingen van gelijkaardige artiesten afkomstig uit Last.fm. Als je doorklikt op een van die suggesties, kom je opnieuw terecht in de catalogus van zoeken.bibliotheek.be, om daar je ontdekkingstocht verder te zetten. Zo kom je van bij Madonna over Lady Gaga en Katy Perry tot bij de band Paramore.

Op de blog Bibliotheekr.org vind je een presentatie over de toekomst van muziek in de bibliotheek. Verdwijnt met de cd ook de muziekcollectie uit de bibliotheek? Nu je ‘aan den lijve’ kennis hebt gemaakt met enkele nieuwe muziektoepassingen, kan je over deze vraag vast een mening neerpennen op je blog. Heb je andere suggesties of ideeën wat de bibliotheek met Deezer, Last.fm of varianten zou kunnen doen?